Şərqi Zəngəzur — Azərbaycan Respublikasının cənub-qərb hissəsində, Zəngəzur silsiləsinin şərq yamaclarında yerləşən, unikal coğrafi mövqeyə, zəngin təbii sərvətlərə və qədim tarixi-mədəni irsə malik olan iqtisadi rayondur. Ermənistanla dövlət sərhədində yerləşən bu strateji bölgə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsindən sonra yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Tərkibinə Laçın, Kəlbəcər, Qubadlı, Zəngilan və Cəbrayıl rayonlarını daxil edən Şərqi Zəngəzur ölkənin geosiyasi əhəmiyyətli nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşməklə yanaşı, həm də "yaşıl enerji" potensialı ilə seçilir.
Strateji qərar: Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 iyul 2021-ci il tarixli fərmanı ilə ölkədə yeni iqtisadi rayonların bölgüsü aparılmış və bu tarixi torpaqlarımız rəsmi olaraq Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu adlandırılmışdır.
Tarixi köklər: Qədim türk yurdu olan Zəngəzur bölgəsi əsrlər boyu zəngin maddi-mədəni abidələri, məscidləri, qalaları və körpüləri ilə Azərbaycanın ayrılmaz mədəniyyət mərkəzlərindən biri olmuşdur. İşğaldan azad olunduqdan sonra bu ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinə başlanılmışdır.
Rayonların tərkibi: Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu beş inzibati rayonu əhatə edir:
Kəlbəcər rayonu: Dağlıq relyefi, İstisu mineral bulaqları və unikal meşələri ilə tanınır.
Laçın rayonu: Strateji Laçın dəhlizi, dağətəyi meşələri və zəngin təbiəti ilə seçilir.
Zəngilan rayonu: Araz çayı sahilində yerləşən, "Ağbənd" keçid məntəqəsi və zəngin meşələri ilə strateji əhəmiyyət daşıyan bölgədir.
Qubadlı rayonu: Bərgüşad və Həkəri çaylarının qovşağında yerləşən, məhsuldar torpaqlara malik rayondur.
Cəbrayıl rayonu: Arazboyu düzənlikləri, qədim abidələri və "Xudafərin" körpüləri ilə məşhurdur.
Faydalı qazıntılar: Şərqi Zəngəzur təbii sərvətlərlə, xüsusilə əlvan və qara metal yataqları ilə zəngindir. Kəlbəcər və Zəngilan ərazisində mühüm qızıl, mis, sink, civə və digər qiymətli filiz yataqları mövcuddur.
Tikinti materialları: Bölgədə mərmər, əhəngdaşı, tuf, perlit və sənaye əhəmiyyətli tikinti xammalı ehtiyatları böyük iqtisadi potensiala malikdir.
Hidroenergetika: Tərtərçay, Həkəriçay, Bərgüşadçay və digər çayların zəngin su potensialı hesabına regionda müasir su-elektrik stansiyaları (SES) inşa edilir. Bu layihələr bölgənin enerji təminatında əsas rol oynayır.
Bərpaolunan enerji: Şərqi Zəngəzur "Yaşıl Enerji Zonası" elan edilmişdir; burada günəş, külək və geotermal enerji mənbələrindən istifadə istiqamətində iri layihələr həyata keçirilir.
Beynəlxalq əhəmiyyət: Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvan Muxtar Respublikası və daha geniş miqyasda Türkiyə ilə birləşdirəcək strateji Zəngəzur dəhlizinin əsas hissəsindən keçir.
Müasir infrastrukturlar: Bölgədə beynəlxalq hava limanlarının (Zəngilan və Laçın beynəlxalq hava limanları) inşası, magistral avtomobil yollarının və dəmir yollarının çəkilməsi regionu mühüm beynəlxalq nəqliyyat qovşağına çevirir.
Smart City / Smart Village: İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən "Böyük Qayıdış" dövlət proqramı çərçivəsində Laçın və Zəngilan şəhərləri, eləcə də Ağalı və digər kəndlər ən müasir "ağıllı kənd" və şəhərsalma standartlarına uyğun olaraq yenidən qurulur.
Bakı 21° C
